Ամփոփագիր

Հոդվածում հետազոտվում են կոռուպցիայի կանխարգելման սահմանադրական հիմունքները՝ որպես ճյուղային հակակոռուպցիոն նորմերի իրավական ուժի և լեգիտիմության աղբյուր։ Հետազոտության նպատակն է բացահայտել «կոռուպցիայի կանխարգելման սահմանադրական հիմունքներ» հասկացության բովանդակությունը, առանձնացնել դրա կառուցվածքային տարրերը և գնահատել ՀՀ Սահմանադրության բովանդակությունը։ Հիմնավորվում է, որ սահմանադրական հիմունքները կրում են երկակի բնույթ. դրանք միաժամանակ հիմնավորում են կանխարգելման պետական պարտականությունը և սահմանում դրա իրականացման իրավական սահմանները։ Վերլուծվում են նաև ՄԱԿ-ի կոռուպցիայի դեմ կոնվենցիայից բխող պահանջները սահմանադրական կարգավորման նկատմամբ։ Առաջարկվում է հիմունքների մի քանի բաղադրիչ դասակարգում, իսկ սահմանադրաիրավական մեխանիզմները վերլուծվում են Ռ. Կլիտգարդի բանաձևի տրամաբանությամբ։ Ցույց է տրվում, որ, չնայած «կոռուպցիա» եզրույթի բացակայությանը, ՀՀ Սահմանադրությունն ունի զգալի հակակոռուպցիոն ներուժ, սակայն դրա վերահսկողական համակարգը կառուցված է միայն հետագա վերահսկողության վրա, իսկ կոռուպցիայի կանխարգելման մարմինները զուրկ են սահմանադրական կարգավիճակից, ինչը ձևավորում է ինստիտուցիոնալ անհամաչափություն։ ՍԴՈ-1776 որոշման, ուկրաինական փորձի, ինչպես նաև Թաիլանդի, Քենիայի, Բութանի և Բրազիլիայի սահմանադրական մոդելների համեմատական վերլուծության հիման վրա ընթացող սահմանադրական բարեփոխումների համատեքստում առաջարկվում են հանրային իշխանության բարեվարքության սկզբունքի և հայտարարագրման պարտականության սահմանադրական ամրագրում, կանխարգելիչ մարմնի կարգավիճակի սահմանադրական երաշխավորում և նորմաստեղծ գործընթացում նախնական հակակոռուպցիոն վերահսկողության ներդրում։

Հիմնաբառեր. կոռուպցիայի կանխարգելում, սահմանադրական հիմունքներ, իշխանության յուրացման արգելք, օրինականության սկզբունք, համաչափության սկզբունք, հակակոռուպցիոն փորձաքննություն, սահմանադրական բարեփոխումներ: