Top.Mail.Ru

ՀՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ. ՏԵՂԵԿԱԳԻՐ 3(124)2026

ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ ՈՐՊԵՍ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԸՆԿԱԼՄԱՆ ԲԱՂԱԴՐԻՉ

ԿԱՐԵՆ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ

Ամփոփագիր

Հոդվածում շրջակա միջավայրի իրավունքը քննվում է ոչ թե որպես ոլորտային, բնապահպանական օրենսդրությամբ պայմանավորված սուբյեկտիվ իրավունք, այլ որպես իրավական պետության ժամանակակից ընկալման կառուցվածքային բաղադրիչ։ Հեղինակը հիմնավորում է, որ ոչ իրավական պետությունում շրջակա միջավայրի իրավունքը կարող է հռչակվել, սակայն չի կարող գոյություն ունենալ որպես իրավունք բառի իրավադոգմատիկ իմաստով, քանի որ զրկված է իր կոռելատիվ պարտականությունից և հարկադրելիությունից։ Ցույց է տրվում, որ էկոլոգիական ճգնաժամը բացահայտում է դասական՝ վնասակենտրոն, երկկողմ և ռետրոսպեկտիվ իրավական պետության մոդելի կառուցվածքային սահմանափակումները և պահանջում է անցում ռիսկերի կառավարման վրա հենված մոդելի։ Հոդվածի եզրափակիչ մասում առաջարկվում է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 3-րդ հոդվածի մեկնաբանման վրա հենված չորսփուլ թեստ՝ ճգնաժամային իրավիճակներում մրցակցող սահմանադրական արժեքների առաջնահերթությունը որոշելու համար։

Հիմնաբառեր. իրավական պետություն, շրջակա միջավայրի իրավունք, մարդու արժանապատվություն, էկոլոգիական նվազագույն գոյավիճակ, միջժամանակային ազատության ապահովում, մարդակենտրոն մոտեցում, կանխարգելման սկզբունք, ռիսկերի իրավունք, Սահմանադրության 3-րդ հոդված։

DOI: https://10.59560/18291155-2026.3-99